Assessment · Uitleg en oefeningVerhoudingstabel maken: uitleg en oefenen
Een verhoudingstabel zet twee bij elkaar horende hoeveelheden overzichtelijk naast elkaar. Je gebruikt aan beide kanten dezelfde vermenigvuldiging of deling. Daardoor blijft de verhouding gelijk. Dat helpt bijvoorbeeld bij recepten, aantallen en prijzen per stuk. Hieronder leer je via één rekenen, handige tussenstappen kiezen en herkennen wanneer een verhoudingstabel niet rechtstreeks past.
Een verhoudingstabel houdt dezelfde verhouding vast
Maak twee rijen: één voor iedere grootheid. Elke kolom bevat twee waarden die bij elkaar horen. Staat er bijvoorbeeld drie artikelen boven zes euro, dan hoort zes artikelen bij twaalf euro. Beide waarden zijn met twee vermenigvuldigd. Schrijf de eenheden aan het begin van de rijen. Daardoor zie je steeds welke hoeveelheid je verandert en of beide rijen dezelfde rekenstap krijgen.
Voorbeeld: eerst terugrekenen naar één
Drie identieke notitieboeken kosten samen €7,50. Wat kosten acht notitieboeken bij dezelfde prijs per stuk? Deel eerst beide hoeveelheden door drie. Eén notitieboek kost dan €2,50. Vermenigvuldig vervolgens beide waarden met acht: acht boeken kosten €20. De tussenstap via één geeft je de prijs per stuk. Controleer wel of er geen vaste kosten of aparte volumekorting in de vraag staan.
Voorbeeld: een recept vergroten
Voor vier personen heb je 300 gram rijst nodig. Voor tien personen kun je eerst halveren: twee personen vragen 150 gram. Vermenigvuldig daarna met vijf: tien personen vragen 750 gram. Je hoeft dus niet altijd via één te gaan. Kies een tussenstap die de getallen eenvoudig houdt. Deze berekening veronderstelt dat de hoeveelheid per persoon gelijk blijft, zoals in de gegeven rekenopgave.
Voorbeeld: percentages met honderd verbinden
Van 80 deelnemers kiezen er 20 een bepaalde route. Deel beide aantallen door vier en krijg 5 van de 20. Vermenigvuldig vervolgens beide met vijf: 25 van de 100. Dat is dus 25%. Je kunt ook eerst het geheel naar één procent omrekenen. De tabel helpt vooral om het deel en het geheel bij elkaar te houden, zonder de twee aantallen te verwisselen.
Wanneer dezelfde factor niet voldoende is
Een taxirit met vaste instapkosten is niet simpelweg recht evenredig met het aantal kilometers. Twee keer zo ver rijden betekent dan niet automatisch twee keer zoveel betalen. Ook een staffelprijs kan de verhouding veranderen. Controleer daarom eerst of de prijs per eenheid gelijk blijft en of nul stuks bij nul kosten hoort. Een verhoudingstabel werkt rechtstreeks wanneer beide grootheden in dezelfde verhouding veranderen.
Maak je tussenstappen zichtbaar
Gebruik in een assessment een verhoudingstabel wanneer meerdere aantallen bij elkaar horen. Begin met de bekende kolom en noteer vervolgens de gevraagde hoeveelheid. Schrijf de factor boven beide rijen of verwoord hem kort. Controleer tenslotte door terug te rekenen. Wordt de eerste hoeveelheid drie keer zo groot, dan moet de tweede bij een rechte verhouding ook drie keer zo groot worden. Houd afronding tot het eind.
Verhoudingstabel: oefenvraag
Vijf meter stof kost €40 bij een vaste prijs per meter. Wat kost acht meter?
Controleer je antwoord
Antwoord C: €64
Deel eerst door vijf: één meter kost €8. Vermenigvuldig vervolgens met acht: acht meter kost €64. Beide grootheden krijgen dezelfde factoren. Eerst delen door vijf en daarna maal acht. Je kunt ook rechtstreeks de factor 8/5 gebruiken: €40 × 8/5 = €64.
Veelgestelde vragen: verhoudingstabel
Moet ik altijd een kolom voor één maken?
Nee. Een andere tussenstap kan makkelijker zijn, zoals halveren of verdubbelen. Gebruik dezelfde factor in beide rijen en behoud de koppeling tussen de bijbehorende waarden.
Kan ik kolommen bij elkaar optellen?
Ja, bij een rechte verhouding kun je de waarden uit twee kolommen per rij optellen. Voeg dus zowel de bovenste als de onderste hoeveelheden samen, niet slechts één rij.
Maak de volgende rekenstap
Wil je de basis verder oefenen? Ga dan naar verhoudingen oefenen of bekijk alle onderwerpen bij rekenen met uitleg. Begin daarna met 10 gratis assessmentvragen. Je hebt daarvoor geen account nodig.
Dit is een eigen rekenvoorbeeld. Lees bij NOA over het oefenen van capaciteitentests voor algemene testcontext.